Φόβος Σύγκρουσης; Βρείτε τη Φωνή σας!

Γράφει η Παναγιώτα Σ. Κοντολέων, Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια

MSc Συμβουλευτικής Ψυχολογίας και Ψυχοθεραπείας, www.kontoleon.com.gr


Στο webinar της 13ης Μαρτίου 2021, συζητήθηκαν αναλυτικά οι αιτίες του φόβου σύγκρουσης, οι επιπτώσεις των καταπιεσμένων συναισθημάτων στην ψυχοσωματική υγεία του ατόμου, πώς μπορεί το άτομο να αντιμετωπίσει το φόβο σύγκρουσης και να βρει τη φωνή του, καθώς και τα οφέλη της επίλυσης φόβου σύγκρουσης. Στο άρθρο αυτό θα βρείτε μια σύντομη περίληψη των όσων συζητήθηκαν.


Εισαγωγή

Πολλοί άνθρωποι διστάζουν να εκφραστούν και καταπιέζουν τα συναισθήματά τους από φόβο σύγκρουσης γιατί νιώθουν έντονη ανησυχία για την αντίδραση των άλλων και τις συνέπειες που μπορεί να έχει στη σχέση η έκφραση των συναισθημάτων τους.


Γιατί φοβάμαι να εκφραστώ;

Οι λόγοι που ωθούν τους ανθρώπους να καταπίνουν τα συναισθήματά τους και να επιλέγουν να μην μιλήσουν είναι πολλοί. Θα αναφέρω σύντομα τους πιο συνήθεις:

  • Ανατροφή – κακοποιητικό οικογενειακό περιβάλλον (λεκτική, συναισθηματική ή σωματική βία μεταξύ γονιών ή από τους γονείς στα παιδιά)

  • Φόβος αποτυχίας ή λάθους – άρνηση του ατόμου να εγκαταλείψει τις ζώνες άνεσής του (comfort zones) επειδή φοβάται μήπως κάνει ένα λάθος που θα μπορούσε να βλάψει τη ζωή του για πάντα

  • Φόβος ότι το άτομο δεν θα είναι αρεστό – το άτομο ανησυχεί πολύ για την κοινωνική του εικόνα, το σύνδρομο του «καλού παιδιού»

  • Έλλειψη αυτοπεποίθησης – αβεβαιότητα για την ικανότητα έκφρασης ή ομιλίας, ανησυχία διατάραξης της ηρεμίας, προσπάθεια να κρατηθούν ισορροπίες

  • Φόβος ότι θα χαθεί η σχέση – το άτομο σχετίζει την ειλικρίνεια με απειλή, με την πιθανότητα να χάσει ένα αγαπημένο πρόσωπο ή ένα άτομο από το οποίο υπάρχει κάποιου είδους εξάρτηση

  • Συναισθηματική ανωριμότητα – παιδιαριώδης συμπεριφορά κρατώντας μούτρα ή έχοντας παθητική-επιθετική στάση

  • Πεποιθήσεις

  • Μηχανισμοί Άμυνας

Καταπίεση Συναισθημάτων

Η καταπίεση συναισθημάτων είναι ουσιαστικά μια δυσκολία στη διαχείριση συναισθημάτων, ναι; Για παράδειγμα: Δυσκολεύομαι να διαχειριστώ ένα αρνητικό συναίσθημα, για κάποιους ή για όλους τους λόγους που προαναφέραμε, και τί κάνω; Το καταπιέζω, το «μποτιλιάρω» να το πούμε λίγο πιο απλά. Και αυτό το μποτιλιάρισμα υποβάλλει την υγεία του ατόμου και την ευημερία του σε μια αμέλεια και εγκατάλειψη που έχει ως το πιο πιθανό αποτέλεσμα να εμφανίσει ιστορικό κατάχρησης ουσιών, κακής ή διαταραγμένης διατροφής, έλλειψης άσκησης, διαταραχές ύπνου, κακή συμμόρφωση σε ιατρικές ή ψυχικές παρεμβάσεις, και γενικότερα συμπεριφορές που είναι επιζήμιες για το άτομο. Έρευνες δείχνουν πως άτομα που δυσκολεύονται να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους και δεν τα εκφράζουν, σωματοποιούν αυτή τη δυσκολία που έχουν σε μια ευρεία γκάμα ασθενειών που αντικατοπτρίζονται στη φυσιολογία αλλά και την ψυχολογία του ατόμου.

Ενδεικτικά, στη φυσιολογία συναντάμε ασθένειες όπως υπέρταση, ψωρίαση, παχυσαρκία, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, πόνος, κόπωση, πονοκέφαλος, σεξουαλική δυσλειτουργία, όραση σήραγγας, δυσκολία στην αναπνοή, ινομυαλγία, χρόνιοι πόνοι, πόνοι στην πλάτη ή τον αυχένα, ουρηθρικό σύνδρομο, κ.α.

Στην ψυχολογία συναντάμε αγχώδεις διαταραχές λόγω υψηλών επιπέδων άγχους και στρες, κατάθλιψη, χαμηλά επίπεδα αυτοεκτίμησης, δυσλειτουργικές συμπεριφορές (εθισμούς, υπερφαγίες, φοβίες, ιδιοψυχαναγκασμούς), καθώς και συναισθήματα προσωπικής ανεπάρκειας (έντονα ενοχικά συναισθήματα και συναισθήματα ντροπής).

Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι τα αισθήματα και τα συναισθήματα δεν είναι υπεύθυνα για τις διαταραχές της ψυχοσωματικής μας υγείας. Αντίθετα, η ψυχοσωματική μας υγεία διαταράσσεται όταν οι διαστρεβλώσεις στην αντίληψή μας και οι πεποιθήσεις μας λειτουργούν ως ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΙΕΣ που χρησιμοποιούμε συνειδητά ή ασυνείδητα για την αποφυγή αντιμετώπισης μιας κατάστασης, και αυτές οι δικαιολογίες είναι οι μηχανισμοί άμυνας που έχουν ως αποτέλεσμα να σηκώσουμε τοίχους ή αλλιώς να κρυφτούμε πίσω από μια πανοπλία καταπιέζοντας τα συναισθήματά μας.


Αντιμετώπιση Φόβου Σύγκρουσης


1. Αναγνώριση φόβου σύγκρουσης – αυτονόητο αλλά όπως προαναφέραμε, οι γνωστικές διαστρεβλώσεις μας, οι μηχανισμοί άμυνας, οι πεποιθήσεις μας και άλλες φοβίες ή ανάγκες που έχουμε, μας εμποδίζουν από το να αναγνωρίσουμε ότι όντως έχουμε φόβο σύγκρουσης.


2. Αντιμετώπιση φόβου σύγκρουσης ακολουθώντας τα παρακάτω βήματα:

  • Έκθεση στο φόβο ως νικητές και όχι θύματα - αυτό σημαίνει πως δεν θα μας ενδιαφέρει εάν θα έχουμε δίκιο ή όχι, αυτό που μας ενδιαφέρει είναι να καταφέρουμε να νικήσουμε το φόβο μας και να κερδίσουμε έτσι την αυτοπεποίθησή μας για να επανατοποθετήσουμε τη σχέση σε σωστές βάσεις.

  • Χτίσιμο του μυ του ΝΙΚΗΤΗ – Όπως κάθε μυς, ενδυναμώνετε σταδιακά με πρακτική και επανάληψη, ξεκινώντας θέτοντας μικρούς στόχους. Επίσης, σταματάμε να παίζουμε το παιγνίδι του «ΤΙΠΟΤΑ» (τί έχεις; «τίποτα»).

  • Επιλογή αιτιών διαμάχης - διάκριση του τί είναι σημαντικό και τί όχι. Επιλέξτε τις διαμάχες με σοφία και μην αναλωθείτε σε μια συνεχή διαμάχη για όλα.

  • «Δουλειά» με το συναίσθημα – δεν αντιδρώ, αλλά ανταποκρίνομαι μετά από σκέψη και διαύγεια

  • Έκφραση συναισθήματος – χωρίς εντάσεις, και εστιαζόμενοι στην αιτία (την συμπεριφορά) που μας έκανε να νιώσουμε αυτό που θα μοιραστούμε


3. Υγιή καθημερινή ρουτίνα και αυτοφροντίδα (self-care) - καλός ύπνος, σωστή διατροφή, άσκηση, Mindfulness, διατήρηση κοινωνικών επαφών, ζητήστε βοήθεια από έναν ειδικό ψυχικής υγείας


Οφέλη Επίλυσης Συγκρούσεων

  • Το άτομο μαθαίνει να αντιμετωπίζει και να διαχειρίζεται τα αρνητικά του συναισθήματα.

  • Με το διάλογο και όσο τα δύο μέρη μοιράζονται τις σκέψεις τους και τα συναισθήματά τους, βγαίνουν στην επιφάνεια συναισθήματα και αλήθειες που ενδεχομένως να μην είχαν ακουστεί μέχρι εκείνη τη στιγμή και έτσι το άτομο αποκτά γνώση που δεν είχε.

  • Μέσα από τη διαδικασία επίλυσης μιας διαμάχης, το άτομο καλείται να έρθει σε επαφή με τις ανάγκες του και τί είναι σημαντικό για εκείνο προκειμένου να το επικοινωνήσει.

  • Εξασκείται ο μυς της αντιμετώπισης του φόβου ως νικητές και όχι ως θύματα για προσωπική ενδυνάμωση και υψηλότερα επίπεδα αυτοπεποίθησης.

  • Σε μία αντιπαράθεση, δίνεται η ευκαιρία στο άτομο να θέσει τα όριά του.

  • Χτίσιμο υγιών σχέσεων που βασίζονται στην ειλικρίνεια και όχι την υποκρισία.

  • Καλλιεργείται το έδαφος για εποικοδομητική αλλαγή.

5 views0 comments

Recent Posts

See All

Παραθέτω κομμάτι της έρευνας μου στο M. Sc. της Προσωποκεντρικής Ψυχοθεραπείας με θέμα «Εμπειρίες σχεσιακού βάθους και η σχέση τους με την πνευματικότητα από την πλευρά των προσωποκεντρικών θεραπευτώ